These are but wild and whirling words

Ook poëzieliefhebbers gaan wel eens op vakantie naar het buitenland. En gelukkig, ook daar is poëzie te lezen, te kopen, te genieten. Zeker als je, zoals uw gids door het Rijmrijk, terecht komt in Engeland. Ik weet niet wat de Brexit gaat brengen voor de Engelsen of de bewoners van het continent en daarom heb ik de vakantiereis gekenschetst als #brexitfarewelltour2018. Het is beter om als vrienden afscheid te nemen en daarom reisden we naar alle windstreken: North-Yorkshire, Northumberland, Merseyside, Warwickshire, Suffolk.

Veel Engelse en Schotse dorpjes hebben winkels waar vrijwilligers tweedehands spullen verkopen: voor Oxfam, het Rode Kruis of zowel de ‘pet’ als diens ‘vet’. In die goede-doelen-winkeltjes staat steevast een kast met wat boeken achterin en zelfs daar trof ik nog dichtbundels aan. Veel klassiek werk, de Engelsen zijn gek op Keats en Wordsworth. En in het stadje Stratford-upon-Avon trof ik vooral planken met werk van de grote meester: William Shakespeare. Vooral zijn toneelstukken, maar hier en daar toch ook zijn gedichten.

Het geboortehuis van Shakespeare in Stratford-upon-Avon.

Natuurlijk was ik naar Stratford gereisd om een glimp van de glorie van de oude schrijver te kunnen pakken. De belofte dat je in de voetstappen van deze grootmeester van rijm en metrum mag lopen, laat het hart sneller kloppen. Toegegeven, het is wat jaartjes geleden dat kleine William werd geboren, naar school en naar de kerk ging, maar al die gebouwen staan er nog en ze worden met graagte getoond aan alle toeristen en daar zijn tegenwoordig ook honderden Chinezen bij. In het huis lopen mensen in 16e eeuwse klederdracht om uit te leggen hoe de familie van William leefde. William leefde van 1564 tot 1616. Hij werd gedoopt op 26 april en daarom denken de geleerden dat hij drie dagen daarvoor werd geboren. En toevallig is 23 april ook de dag dat hij het leven verliet, dus we kunnen 23 april wel de Upper Shakespeare dag noemen.

De Trinity-kerk (eigenlijk The Collegiate Church of the Holy and Undivided Trinity), gelegen aan de rivier de Avon, aan de rand van het oude dorp is de plek waar we in de rij mogen staan om te kijken naar Shakespeares grafsteen. Want de mens Shakespeare overleefde niet het tijdloze werk van de schrijver Shakespeare. Erkenning is er zeker voor de oude dichter. In dat deel van de kerk hangt een driedimensionaal portret.

En het is goed dat er nog steeds die erkenning is want het dorp (stadje) leeft goed van zijn nagedachtenis. De toegangsprijzen zijn niet kinderachtig, er zijn veel souvenirwinkels en tussen het bewonderen door moet er ook gegeten en gedronken worden. De service in de plaatselijke Starbucks lijkt in niets meer op de 16e eeuwse gentlemanlike beleefdheid. Of is dat slechts een waanbeeld van mij? Was de herbergier in die tijd even ongeïnteresseerd als het getatoeëerde meisje achter de koffiecounter?

Ik  wilde Stratford-upon-Avon niet verlaten zonder relevant aandenken en daarom schafte ik een paars boekwerkje aan met de fraaie titel The Arden Dictionary of Shakespeare Quotations. Samensteller Jane Armstrong heeft alle 884.647 door Shakespeare geschreven woorden gelezen en de zinnen eruit gehaald die als losse eenheid iets zeggen over een bepaald onderwerp. De citaten komen uit toneelstukken en poëzie. Van het eerste thema ‘Absence’ (afwezigheid) zijn vier quotes gevonden. Eén uit Antony and Cleopatra, één uit Coriolanus en twee uit verschillende sonnetten. Bij de toneelstukken staat netjes wie zich tot wie richt bij deze uitspraak, bij de gedichten welke regel het betreft. De vierde quote citeert sonnet 98 en dan de eerste regel: ‘From you I have been absent in the spring’. De titel van deze blog staat onder het lemma ‘Words’ dat maar liefst 19 ‘quotations’ heeft. Horatio richt zich tot Hamlet in de vijfde scene van het eerste bedrijf in het toneelstuk Hamlet: ‘These are but wild and whirling words’.

De grafsteen van William Shakespeare.

Van de Sonnetten die Shakespeare schreef is nummer 18 de meest bekende. Dat is het sonnet waarin hij een ‘gij’, een ‘thee’ in het Engels, vergelijkt met een zomerse dag waarbij de laatste het moet afleggen tegen de eerste. En het wordt nog sterker: dankzij het gedicht van William leeft de ‘thee’ alsmaar door, even mooi als altijd. De eeuwige zomer die jij bent zal niet vervagen. Zolang er mensen zijn die ademen en kunnen zien, zolang leeft ‘dit’ en ‘dit’ geeft het leven aan jou. ‘Dit’ is vast het gedicht. Het gedicht geeft de gij eeuwigheidswaarde. Dat is de kracht van kunst (aldus William). Sonnet 18 heeft velen tot de verbeelding gesproken en het is dan ook vele, vele malen vertaald. In veel talen. Ik heb als voorbeeld die van Tachtiger Albert Verweij opgenomen, maar ik had ook voor een andere vertaler kunnen kiezen.

Sonnet 18

Shall I compare thee to a summer’s day?
Thou art more lovely and more temperate.
Rough winds do shake the darling buds of May,
And summer’s lease hath all too short a date.
Sometime too hot the eye of heaven shines,
And often is his gold complexion dimmed,
And every fair from fair sometime declines,
By chance or nature’s changing course untrimmed;
But thy eternal summer shall not fade
Nor lose possession of that fair thou ow’st,
Nor shall death brag thou wander’st in his shade
When in eternal lines to time thou grow’st.

So long as men can breathe or eyes can see,
So long lives this, and this gives life to thee.

 

Sonnet 18

In de vertaling van Albert Verweij
Zal ’k u gelijken bij een zomerdag?
Ge zijt veel milder en veel lieflijker.
De storm slaat bloesems met te hard een slag
En al te ras is zomers zoetheid ver.
Het hemeloog schijnt somtijds overheet
En dikwijls wordt zijn gouden tint verdoofd,
En schoon vervalt van schoon soms eer men ’t weet,
Door toeval of natuur van tooi beroofd.
Toch zal uw eeuwge zomer niet vergaan,
Noch faalt hem ’t schoone dat u eigen is.
Dood roeme uw gang niet in zijn donkre laan,
Als ’t eeuwig vers u redt van duisternis.
Zoolang als menschen aadmen, oogen lezen,
Zoolang leeft dit, en dit houdt u in wezen.
Advertenties