Lees Tim Pardijs en vaar naar andere steden…

Zutphen is een van mijn favoriete stadjes. Gewoon lekker zwerven door de straatjes, koffie drinken op een terras… In de oorlog is alleen de omgeving van het station beschadigd en daarom zijn veel van de historische gebouwen er nog gewoon. De kerktorens hebben de marketeer verleid tot de kreet: ‘Zutphen torent overal boven uit’ zoals men eerder allitereerde met ‘Zoom in op Zutphen’. Zuidveen, thans Zutphen, is een vestingstadje met grote dikke stadsmuren en stadspoorten, waar er nog een paar van over zijn. De IJssel stroomt parmantig voorbij, onder de oude brug waarop een weg, een spoorweg en een fietspad. Aan de kade zijn terrasjes waar je mijmerend achter je espresso kunt nadenken over het stromen van het water als metafoor voor het verlopen van de tijd.

pardijs-2Pardijs voor de eeuwigheid

Sinds kort heeft Zutphen er een leuke hippe nieuwe haven bij. Het deel van Zutphen waar ooit fabrieken en bedrijven stonden, De Mars, wordt omgevormd tot een nieuw geheel. Daar hoorde blijkbaar een haven bij, hoewel ik er nog geen scheepje in heb betrapt. De stadsdichter van 2013 en 2014, Tim Pardijs, heeft er een gedicht voor gemaakt en die is uitgevoerd in zwaar metaal waarbij de letters zijn uitgespaard. Een gedicht voor de eeuwigheid zeg maar. Daar kunnen heel wat regenbuien overheen totdat de kunstzinnige roest echt al het metaal heeft weggevreten. Ik vind het mooi. Het gedicht trouwens ook. Tim Pardijs heeft twee bundels gepubliceerd: Dromen die aarde openbreken (2015) en Alsof de stad van mij is (2014). Tim ontmoette ik jaren geleden regelmatig in Apeldoorn, waar hij aanschoof bij het wekelijks persgesprek met de Apeldoornse wethouders. Die gingen er voor het gemak van uit dat iedereen gewoon uit Apeldoorn komt en dat je iedere straatnaam kunt noemen en dat de luisteraar wel weet waar die ligt… Tim was beter thuis in de straatnamen van Zutphen, maar daar hadden de wethouders zelden nieuws over te vertellen.

Havengedichten

Gedichten over havens, zijn er daar veel van? Ik kon er geen enkele voor de geest halen. Gelukkig zijn er websites en bloemlezingen. Gedichtenstad biedt thematische gedichten aan en heus niet alleen van erkende en publicerende dichters. Zoals de gevoelsdichter Danny van Strien die er moeite mee heeft wat er van Hellevoetsluis is geworden: Hellevoetsluis wat ben je diep gezonken / Maar je weet niet beter dat je hier woont / Dus moet je er wel van houden. Uit het hart, daar kunnen we niets over zeggen. Ik denk dat het bij de havengedichten is terechtgekomen omdat het woord ‘haven’ in het gedicht voorkomt, ooit stond Hellevoetsluis qua haven hoger op de ranglijst dan Rotterdam. Over Rotterdam gesproken, de dichter Jan Prins heeft er een populair lofzang op gedicht [Aarts & van Etten, 1994]. Daar komt de haven natuurlijk prominent in terug. Twee fragmenten citeer ik, om het havengevoel even neer te zetten.

Door heel de stad heb ik gezworven,
maar aan de kaden toch het meest.
Daar lag de stoet uit alle streken,
de klipper en de keulenaar,
het driemastschip, zijn tuig ten hemel,
en de ertsboot, vol en breed en zwaar,
de Lloyd-vloot, met provincie-namen,
alle elf, als ik mij niet vergis,
de Caland en de Lady Tyler,
de Scholten, die gebleven is.
Daar lagen zij, voor alle verten
gereed, elk in zijne eigen pracht.
’t Is me, of ik nog hun stem hoor loeien
ten afscheid, in den winternacht.

(…)
Het is, of vanuit deze haven
iets over heel de wereld drijft
waardoor, waar u het lot mag voeren,
ge toch binnen haar omtrek blijft.

Lees in de golven

Maar Zutphen is Rotterdam niet en Tim Pardijs heeft de inspiratie moeten halen uit wat hem werd toegeworpen. Uit de eerste regels maak ik op dat de plaats waar nu de nieuwe haven ligt, niet de plaats hoeft te zijn waar vroeger ook een haven lag. Havens maak je zelf. De nieuwe haven maakt Zutphen bereikbaar vanaf het water en dat is mooi. Kun je meteen die fraaie vormgegeven tunnels onder het spoor bekijken voordat je de oude stenen aan kunt raken van de huizen op de Groenmarkt of de Zaadmarkt. En dan, na afloop, terug de boot in, het water op, verder naar Doesburg of Deventer, de andere steden die in de golven al te lezen zijn.

*

Havens zijn overal, je moet alleen weten
welke grond weg te graven, ruimte te geven
aan de rivier om aan te leggen bij de plekken
die we niet kunnen bereiken. Kom hier terug,
lees andere steden in de golven.

Tim Pardijs

Advertenties