Tom van Deel – baksteen luistert

Tom van Deel Bronspark 01

Steenjuweel in de Apeldoornse Metaalbuurt. Foto: EJP

Is dat een eer? Gevraagd worden een gedicht te schrijven voor op een grote steen in je eigen geboorteplaats? En is hij soms opgegroeid in de Metaalbuurt, het wijkje waar de steen te vinden in? Ik lees in de biografie van de dichter Tom van Deel (geboren in 1945) dat hij op zijn achtste verhuisde naar Den Haag, dus hoeveel heeft hij meegekregen van het Apeldoorn van toen? Ik vraag het hem als ik hem ooit te spreken krijg. Voorlopig kijk ik en lees ik.

De grote steen ligt in het parkje aan de Bronsweg. Het Bronsparkje zou je dat kunnen noemen. Een steen om op te zitten of lekker omheen te spelen, ook als je nog niet kunt lezen. De letters zijn van hetzelfde materiaal als de steen. De Apeldoornse kunstenaar Tirza Verrips verzorgde de uitvoering. Voor Karla de Boer van Stichting Phidias was dit een volgend project in een reeks waarbij poëzie en beeldende kunst zijn gekoppeld. Zij heeft dan ook de opdracht besproken met de dichter.

Tom van Deel is dan ook de dichter die je daar goed voor kunt vragen. Een dichter met oog voor beeldende kunst. De laatste jaren zien wij weinig werk van hem voorbij komen. De laatste dichtbundel dateert uit 2007 en heeft als titel Boven de koude steen. Lekker toepasselijk in deze context… De steen zelf is het onderwerp van het gedicht, maar wordt beschreven als steenjuweel. De steen is echt om even op te zitten, een schoolbank van de school die natuur heet. De tin en brons die erin voorkomen verwijzen naar de straatnamen om de steen heen. De Metaalbuurt is genoemd naar de straatnamen. De Aluminiumweg ligt er, de Bronsweg ook. De wijk was een van de eerste tuindorpen in Nederland. In eerste instantie niet heel populair bij de arbeiders die er konden wonen omdat het best een stukje wandelen was naar de fabrieken in het centrum. De Metaalbuurt is onlangs stevig gerenoveerd en ter ere daarvan wilde de gemeente Apeldoorn een feestelijke afsluiting.

Lang waren er plannen om een school te bouwen in het Bronspark. Dat heeft de dichter vast geïnspireerd voor de tekst op de steen. De school is iets verderop terecht gekomen. Deze school, de Rietendakschool, was actief betrokken bij de onthulling in 2009. Leerlingen hebben er hun eigen gedichten voorgedragen én zij hebben zich opgeworpen als beheerders van het rijmmonument.

De bomen in het park doen mee in de metafoor van de school. De bomen zijn de oude meesters en dan niet in de betekenis van de oude schildermeesters, maar de oude vertrouwde leerkrachten die de school van de natuur onder hun hoede hebben. De communicatievorm van bomen is natuurlijk ruisen en dus worden de leerlingen verrijkt met de geheimen die de bomen graag delen. En niet alleen de leerlingen luisteren, ook de bakstenen huizen om het park heen doen mee.

Na deze herbeschrijving van de omgeving volgt de conclusie. De bank is een plek om van te leren, een lege plek om van te leren zelfs, want dat allitereert zo lekker en op een lege plek zit je beter dan op een volle. De helende werking van de natuur kan zijn werk doen als je even rustig gaat zitten. Alle stress, alle wanhoop, vervliegt als je de tijd neemt om de natuur te voelen. Dat kan daar, vastgehouden door de natuur én de poëzie. Lees mee…

 

Op een Tom van Deel Bronspark 02bank

Kom zitten in de schoolbank der natuur
op steenjuweel gevat in tin en brons.
Als oude meesters staan de bomen hoog
rondom en ruisen hun geheimen toe.

De huizen hebben oren voor wat zingt
het baksteen luistert naar het klare groen.

Hier is een lege plek om van te leren –
ga zitten, en laat alle wanhoop varen.

Tom van Deel

[Met dank aan Karla de Boer-Gilberg voor de aanvullingen en de correcties.]

Advertenties

Een gedachte over “Tom van Deel – baksteen luistert

  1. Pingback: Poëzie als strafregels – T. van Deel | het rijmrijk

Reacties zijn gesloten.